نرم‌افزار exoplan یکی از ابزارهای شناخته‌شده در دندانپزشکی دیجیتال است که توسط شرکت exocad جهت برنامه‌ریزی دیجیتال ایمپلنت و طراحی راهنماهای جراحی (Surgical Guides) توسعه یافته است. این نرم‌افزار به دندانپزشکان، متخصصان جراحی دهان و فک و صورت، و تکنسین‌های لابراتوار دندانپزشکی کمک می‌کند تا فرآیند کاشت ایمپلنت را با دقت و به صورت دیجیتال شبیه‌سازی کنند.

در ادامه، نمایی کلی از ویژگی‌ها و اهداف این نرم‌افزار ارائه شده است:

۱. کارکرد اصلی و اهداف

• برنامه‌ریزی مبتنی بر پروتز (Prosthetic-Driven Planning): با تلفیق داده‌های سی‌تی‌اسکن (CBCT/CT) بیمار و اسکن‌های سطح دندانی (از اسکنر داخل دهانی یا مدل گچی)، نرم‌افزار به کاربر اجازه می‌دهد موقعیت بهینه ایمپلنت را بر اساس طرح نهایی دندان و پروتز جراحی برنامه‌ریزی کند. این روش که به آن درمان معکوس (Backward Planning) نیز گفته می‌شود، پایداری ساختاری و زیبایی پروتز نهایی را بهبود می‌بخشد.

• طراحی راهنمای جراحی (Surgical Guide Design): از طریق ماژول کمکی Guide Creator، کاربران می‌توانند پس از اتمام موقعیت‌دهی ایمپلنت‌ها، اقدام به طراحی دستی و شخصی‌سازی‌شده‌ی شابلون‌های جراحی بر اساس آناتومی بیمار نمایند.

۲. ویژگی‌های کلیدی

• معماری باز و سازگار (Open Architecture): exoplan به یک برند یا تجهیزات خاص محدود نیست. این سیستم از فایل‌های خروجی استاندارد نظیر STL پشتیبانی کرده و با انواع پرینترهای سه‌بعدی، دستگاه‌های تراش (Milling) و اسکنرهای باز در بازار همخوانی دارد.
• کتابخانه‌های گسترده و به‌روز (Implant Libraries): این پلتفرم دسترسی به آرشیو جامعی از قطعات، مته‌ها، اسلیوها و فیکسچر ایمپلنت‌های متعلق به سازندگان معتبر دندانپزشکی را فراهم می‌کند تا طراحی گاید بر اساس کدهای فیزیکی واقعی همان کیت جراحی انجام پذیرد.
• یکپارچگی با نرم‌افزار طراحی پروتز: اتصال مستقیم بین exoplan و DentalCAD (نرم‌افزار اصلی طراحی پروتز شرکت exocad) به لابراتوار و پزشک این امکان را می‌دهد که دیتای برنامه‌ریزی جراحی را مستقیماً برای ساخت فوری یا موقت روکش‌های ایمپلنت انتقال دهند.
• فرآیند گام‌به‌گام جراحی (Wizard-based Workflow): نرم‌افزار از یک دستیار هوشمند و مرحله‌به‌مرحله بهره می‌برد که کاربر را از ورود اطلاعات بیمار و تطابق فایل‌ها تا طراحی نهایی گاید راهنمایی می‌کند و فرآیند یادگیری آن را آسان می‌سازد.

۳. مخاطبان اصلی

• دندانپزشکان و جراحان کاشت ایمپلنت: جهت شبیه‌سازی جراحی، کاهش ریسک‌های آناتومیک (مانند برخورد با عصب یا سینوس) و بهبود فرآیند درمان.
• لابراتوارهای دندانپزشکی: جهت همکاری نزدیک با دندانپزشک، طراحی پروتزهای موقت پیش از جراحی، و تولید شابلون‌های راهنما با پرینترهای سه‌بعدی.

سیر تحول و جزئیات نسخه جدید

شرکت اگزوکد پس از نزدیک به دو سال از معرفی نسخه ۳.۰ اگزوپلن، نسخه به‌روزرسانی‌شده سال ۲۰۲۶ این نرم‌افزار را ارائه کرده است. این نسخه جدید با بهره‌گیری از پایداری و کارایی هسته ۳.۱، بهبودها و اصلاحات فنی متعددی را به همراه دارد که کاربری آن را روان‌تر و دقیق‌تر می‌سازد.

نسخه ارائه‌شده مربوط به تاریخ ۲۰۲۶-۰۳-۰۵ است که آخرین مجموعه آپدیت‌شده از کتابخانه‌های ایمپلنت و سرجیکال گاید (شامل کیت‌های جراحی و اسلیوها) تا تاریخ ۲۰۲۶-۰۶-۰۶ به‌طور کامل روی آن نصب و یکپارچه‌سازی شده است تا کاربران به جدیدترین تجهیزات برندهای معتبر دسترسی داشته باشند.